GLP 1 terapija za mršavljenje: da li gubite samo mast ili i mišiće?
Lekovi iz grupe GLP 1 agonista promenili su način na koji danas pristupamo lečenju gojaznosti. Smanjuju apetit, produžavaju osećaj sitosti i mnogim pacijentima omogućavaju značajan gubitak telesne težine.
Ali broj kilograma na vagi nije jedino što bi trebalo pratiti.
Tokom mršavljenja telo ne gubi samo masno tkivo. Deo izgubljene težine može poticati i od mišićne mase, posebno kada pacijent zbog značajno smanjenog apetita ne unosi dovoljno proteina i nije fizički aktivan. Zato nije dovoljno samo da kilogrami nestaju. Važno je da znamo šta pacijent zapravo gubi.
GLP 1 terapija nije zamena za medicinsko vođenje
GLP 1 agonisti jesu veoma značajna terapijska mogućnost, ali nisu namenjeni samoinicijativnoj primeni niti svakome ko želi da izgubi nekoliko kilograma.
Pre uvođenja terapije potreban je lekarski pregled, procena zdravstvenog stanja, indikacija i mogućih kontraindikacija. Nakon započinjanja terapije potrebno je pratiti njenu efikasnost, podnošljivost, neželjene efekte, ishranu i promene telesnog sastava.
Lek ne treba posmatrati kao zamenu za pravilnu ishranu, već kao deo individualno osmišljenog programa lečenja gojaznosti.
Zašto je očuvanje mišićne mase toliko važno?
Mišići nisu važni samo zbog izgleda i fizičke snage. Oni učestvuju u potrošnji energije, regulaciji glukoze, očuvanju pokretljivosti i dugoročnom metaboličkom zdravlju.
Gubitak veće količine mišićne mase može dovesti do:
• smanjenja snage i kondicije
• usporavanja dnevne potrošnje energije
• veće verovatnoće ponovnog dobijanja kilograma
• lošijeg metaboličkog zdravlja
• povećanog rizika od sarkopenije, naročito kod starijih pacijenata
Zbog toga savremene stručne preporuke tokom GLP 1 terapije naglašavaju dovoljan unos proteina i vežbe snage kao važne mere za očuvanje nemasne mase.
Obična vaga ne daje celu sliku
Pacijent može biti zadovoljan jer je izgubio nekoliko kilograma, a da ne zna koliki deo tog rezultata predstavlja masno tkivo, a koliki nemasna masa.
U Poliklinici Protekal tokom kontrola koristimo vagu sa bioelektričnom impedansom, koja omogućava procenu telesnog sastava i praćenje promena:
• telesne težine
• procenta i količine masnog tkiva
• nemasne i mišićne mase
• visceralne masti
• ukupne telesne vode
Pojedinačno merenje nije dovoljno za donošenje zaključka. Najvrednije je praćenje trenda kroz vreme, pod što sličnijim uslovima merenja. Na taj način možemo reagovati ukoliko pacijent gubi mišićnu masu brže nego što je poželjno.
Kada nema apetita, svaki obrok postaje važan
Pacijenti na GLP 1 terapiji često jedu veoma malo. Problem nije samo u manjoj količini hrane, već i u tome što u tako smanjenom unosu može nedostajati proteina, vitamina, minerala i drugih važnih hranljivih materija.
Zato unos proteina ne treba prepustiti slučaju.
U zavisnosti od telesnog sastava, godina, zdravstvenog stanja, funkcije bubrega i nivoa fizičke aktivnosti, pacijentu se određuje individualni nutritivni plan. Kao praktična podrška mogu se uključiti jedan ili dva Protekal obroka dnevno.
Protekal obroci sadrže kvalitetne proteine visoke biološke vrednosti, uz kontrolisanu količinu šećera i masti. Pripremaju se brzo, ukusni su i posebno su praktični u danima kada je apetit mali, a pacijentu je teško da kroz uobičajenu hranu obezbedi planirani unos proteina.
Jedan ili dva proteinska obroka nisu univerzalna preporuka za svakoga. Njihov broj i mesto u dnevnoj ishrani određuju se prema potrebama konkretnog pacijenta i ukupnom dnevnom unosu hrane.
Kako izgleda stručno vođena GLP 1 terapija u Poliklinici Protekal?
Program može obuhvatiti:
1. Lekarski pregled i procenu da li postoji indikacija za terapiju.
2. Pregled postojeće terapije, laboratorijskih analiza i mogućih kontraindikacija.
3. Propisivanje odgovarajućeg leka kada lekar proceni da je terapija opravdana.
4. Postepeno i individualno prilagođavanje terapije prema podnošljivosti i rezultatu.
5. Redovne kontrole telesne težine i sastava tela bioimpedansom.
6. Procenu potrebnog dnevnog unosa proteina.
7. Uključivanje jednog ili dva Protekal obroka kada su potrebni i odgovarajući.
8. Savete o fizičkoj aktivnosti, sa posebnim naglaskom na vežbe snage.
Da li se GLP 1 terapija koristi samo dok ne smršamo?
Jedna od najčešćih zabluda jeste da se GLP 1 terapija koristi nekoliko meseci: pacijent prima lek, izgubi željeni broj kilograma, prekine terapiju i time je problem trajno rešen.
Gojaznost je, međutim, hronično oboljenje. Zato se i lekovi za njeno lečenje uglavnom ne posmatraju kao kratkotrajna kura, već kao dugoročna terapija — slično kao što se lekovi za hipertenziju ne ukidaju samo zato što je krvni pritisak uz terapiju postao normalan.
Kada se GLP 1 terapija prekine, njen uticaj na apetit i sitost postepeno prestaje. Glad se može pojačati, porcije ponovo postaju veće, a održavanje nove težine znatno teže. Kliničke studije pokazuju da veliki broj pacijenata nakon prekida terapije vraća značajan deo izgubljenih kilograma.
Istovremeno, tokom svakog većeg mršavljenja može se izgubiti i deo mišićne mase, naročito ako pacijent nije unosio dovoljno proteina i nije imao odgovarajuću fizičku aktivnost. Sa manjom telesnom, a posebno mišićnom masom, smanjuje se i dnevna energetska potrošnja. Tako pacijent nakon prekida terapije može imati pojačan apetit, dok njegovo telo troši manje energije nego pre mršavljenja — što pogoduje brzom povratku težine.
Zato odluku o smanjenju doze ili prekidu leka ne treba donositi samostalno. Kod nekih pacijenata terapija može trajati godinama ili biti trajna, dok se kod drugih, nakon stabilizacije težine, može razmatrati individualno odabrana doza održavanja ili drugačiji terapijski plan. Ne postoji jedna doza ni jedno trajanje terapije koje odgovara svima.
Najvažnije je da se plan održavanja ne pravi tek kada pacijent prestane da koristi lek. On mora početi istovremeno sa terapijom i obuhvatiti:
• očuvanje mišićne mase
• individualno određen unos proteina
• redovne vežbe snage
• praćenje sastava tela, a ne samo kilograma
• postepenu promenu načina ishrane
• redovne lekarske kontrole
Cilj nije samo pomoći pacijentu da smrša dok lek deluje. Cilj je izgraditi sistem kojim će novu težinu moći što uspešnije da održava — bez obzira na to da li će nastaviti terapiju, preći na dozu održavanja ili je, prema odluci lekara, jednog dana prekinuti.
Cilj nije samo manja težina, već zdraviji sastav tela
GLP 1 terapija može biti efikasan saveznik u lečenju gojaznosti, ali najbolji rezultat nije samo što manji broj na vagi.
Pravi cilj je da pacijent izgubi pretežno masno tkivo, sačuva mišiće, unapredi metaboličko zdravlje i dobije plan pomoću kojeg će novi rezultat moći da održava.
U Poliklinici Protekal pacijentima koji već koriste GLP 1 terapiju, kao i onima kod kojih se tek razmatra njeno uvođenje, nudimo lekarski pregled, praćenje telesnog sastava i individualnu nutritivnu podršku.
Ako koristite GLP 1 terapiju ili razmišljate o njenom započinjanju, zakažite pregled. Ne pratimo samo koliko kilograma gubite — pratimo i šta se tokom mršavljenja događa sa vašim telom.
Informacije u ovom tekstu imaju edukativni karakter. GLP 1 terapija se primenjuje isključivo nakon pregleda, kada postoje odgovarajuće medicinske indikacije, i uz redovne lekarske kontrole.
